Dieta dla matki karmiącej: co jeść, a czego unikać

Czas karmienia piersią to czas wielu zmian hormonalnych, fizycznych, a nawet psychicznych. Kobieta musi dostarczać organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych oraz odpowiedniej dawki energii. Jak zatem powinna wyglądać dieta przy karmieniu piersią i na co trzeba zwrócić szczególną uwagę?

Skład i wartość odżywcza diety matki karmiącej

Mleko matki zawiera wystarczające ilości kalorii i składników odżywczych, aby karmić niemowlę wyłącznie piersią przez pierwsze sześć miesięcy życia. Pokarm kobiecy zachowuje w miarę stały skład, nawet gdy podaż składników odżywczych w diecie karmiącej mamy jest ograniczona, ale może to prowadzić do powstawania niedoborów pokarmowych, które zaburzają prawidłowe funkcjonowanie kobiety.

Przydatne produkty w diecie podczas karmienia

Kobietom karmiącym zaleca się spożywanie różnorodnych produktów, dostarczających węglowodanów złożonych, białek, tłuszczów, warzyw oraz owoców.

Węglowodany Białko Tłuszcze
  • kasze, np. jaglana, pęczak, gryczana
  • ryż, np. dziki, brązowy
  • makaron
  • pieczywo, np. żytnie razowe, pełnoziarniste
  • płatki, np. owsiane, amarantusowe, jęczmienne
  • nasiona roślin strączkowych, np. soczewica, ciecierzyca
  • mięso, np. drób bez skóry, cielęcina, wołowina, z królika
  • ryby, np. śledź, sardynki, szprotki, makrela, halibut, mintaj
  • jaja
  • nabiał, np. jogurty, kefiry naturalne, ser twarogowy
  • nasiona roślin strączkowych, np. fasola, groch, bób
  • oleje roślinne, np. rzepakowy, lniany
  • masło
  • awokado
  • nasiona, np. siemię lniane, słonecznik
  • orzechy, np. włoskie, nerkowce

Zapotrzebowanie energetyczne przy karmieniu piersią

Koszt energetyczny dla organizmu mamy, żeby wyprodukować pokarm dla dziecka na cały dzień, wynosi około 625 kcal. Około 500 kcal powinno być dostarczone wraz z pożywieniem, a reszta może pochodzić z zapasów tkanki tłuszczowej. W ciągu pierwszych sześciu miesięcy laktacji energetyczność diety matki karmiącej piersią powinna być zwiększona mniej więcej o 500 kcal, a w kolejnym półroczu o około 400 kcal. Niedostateczna podaż energii może skutkować niedożywieniem i odwodnieniem matki, co zaburza rozwój i przebieg laktacji. Także nadmierna podaż energii w diecie kobiety karmiącej może prowadzić do rozwoju otyłości oraz powikłań z nią związanych

Dieta mamy a skład mleka kobiecego

Zwiększone zapotrzebowanie kaloryczne diety mamy karmiącej pozwala na pokrycie zwiększonego zapotrzebowania na większość składników mineralnych i witamin. Do produkcji mleka wykorzystywane są głównie składniki gromadzone w organizmie mamy lub też tworzone ze składników przez nią produkowanych, np. hormonów czy białek. Wyjątkiem są witamin D, A, B6, B12, jod i selen, których stężenie w pokarmie kobiecym zależy od menu mamy. Dieta karmiącej nie ma wpływu na ilość białka, węglowodanów czy tłuszczów, ale może mieć wpływ na profil kwasów tłuszczowych w pokarmie.

Na jakie składniki warto zwrócić szczególną uwagę podczas karmienia piersią?

Dieta przy karmieniu piersią powinna dostarczać wszystkich składników odżywczych, ale warto zwrócić uwagę na pokarmowe źródła składników, których ilość w mleku jest uzależniona od spożycia przez mamę, czyli witamin D, A, B6, B12, jodu i selenu. Są to zatem jajka, nabiał, podroby, ryby, mięso, ciemnozielone warzywa (np. szpinak, jarmuż, brokuły), pomarańczowe i czerwone warzywa oraz owoce (np. papryka, pomidory, marchew, morele, brzoskwinie, truskawki).

Dieta eliminacyjna – czy stosować ją podczas karmienia piersią?

Nie ma żadnych naukowych dowodów na to, że dieta eliminacyjna stosowana u matki podczas karmienia piersią zapobiega wystąpieniu alergii wziewnej lub pokarmowej. Jedynie kobiety, które są uczulone na niektóre produkty, muszą je eliminować z diety podczas laktacji. Nie zaleca się również prewencyjnego stosowania diety bezmlecznej i bezlaktozowej mamom dzieci z kolkami. Nie trzeba w takim przypadku przerywać karmienia piersią. Nie ma również powodu, żeby eliminować produkty ciężkostrawne, takie jak kapusta, fasola, groch. Jeśli tylko mama dobrze się po ich spożyciu czuje, może je jeść podczas laktacji.

Spożycie płynów w trakcie laktacji

Prawidłowe nawodnienie organizmu stanowi podstawę do produkcji odpowiedniej ilości mleka przez kobiety chcące karmić piersią. Przeciętnie kobieta karmiąca piersią produkuje około 750 ml pokarmu dziennie. Należy zatem zwiększyć spożycie płynów mniej więcej o 800–1000 ml na dobę, dziennie powinno ono wynosić około 3 l. Korzystne jest pokrywanie zapotrzebowania na płyny wodą mineralną, herbatkami owocowymi, ziołowymi, koktajlami, świeżo wyciskanymi sokami oraz produktami mlecznymi. Kawa oraz mocne napary herbaty mogą być spożywane, ale w ograniczonych ilościach, maks. 3–4 filiżanki w ciągu dnia.

Dieta a karmienie piersią – dobre nawyki żywieniowe

Kobieta karmiąca powinna spożywać regularne, różnorodne posiłki oraz wypijać odpowiednią ilość płynów. Dzięki temu zarówno ona, jak i jej dziecko będą prawidłowo odżywione i dostarczą organizmowi wszystkich niezbędnych składników.


Bibliografia
  1. Szajewska H., Horvath A., Rybak A. i in., Karmienie piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne/Pediatria, 2016, T. 13, 9–24.
  2. Borszewska-Kornacka M.K., Rachtan-Janicka J., Wesołowska A. i in., Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń żywieniowych dla kobiet w okresie laktacji, Standardy Medyczne/Pediatria, 2013, T. 10, 265–279.
  3. Szajewska H., Socha P., Horvath A. i in., Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne/Pediatria, 2014, T. 11, 321–338.

Przykładowy jadłospis dla kobiety karmiącej piersią

Śniadanie:
  • owsianka na mleku z dodatkiem orzechów laskowych, jabłka i żurawiny
  • herbata malinowa
II śniadanie:
  • jogurt naturalny z bananem i nasionami chia
  • kanapka na chlebie żytnim razowym z awokado, pieczonym schabem oraz pomidorem
  • woda niegazowana z cytryną
Obiad:
  • krem z brokułów z płatkami migdałowymi
  • indyk pieczony z warzywami z kaszą gryczaną
  • sok 100% z aronii
Podwieczorek:
  • kanapka na chlebie żytnim razowym z pastą jajeczną ze szczypiorkiem, podana z sałatą i ogórkiem.
  • woda niegazowana
Kolacja:
  • sałatka z soczewicą, papryką, rukolą, pomidorem, oliwkami oraz nasionami słonecznika, posypana grzankami
  • herbata ziołowa, np. melisa

mgr Marta Piekut – dietetyk medyczny

ZIEL/795/03-2018 

Nasze produkty Lactosan

Lactosan Mama

Lactosan Mama

Zawiera specjalnie dobraną kompozycję składników pochodzenia naturalnego.

SUPLEMENT DIETY
Lactosan Fix

Lactosan Fix

W pełni naturalna mieszanka ziołowa zawierająca owoc anyżu, który wspomaga laktację.

ŚRODEK SPOŻYWCZY
OK